VOCAL PLAZA! - LEESTAFEL

 
De redactie van Zing - altijd nieuwsgierig - raakte via internet verzeild in de wondere wereld van de stemtherapie: tientallen zangtherapeuten, stembevrijders, soundhealers en boventoonzangers bieden work-shops en opleidingen aan.

De Helende Kracht van de Stem

 
Stembevrijding
Mariejan van Oort: ‘Mensen komen bij mij voor meer dan alleen zangtechniek. Soms hebben ze een diep verlangen om te zingen, maar zijn daar te ver-legen voor. Ze hebben misschien altijd gehoord dat ze niet kunnen zingen. Of ze zingen in een koor en willen graag eens solo zingen, maar durven dat niet. Zang is een vorm van jezelf manifesteren. Dat is ook het thema van mijn werk: dat wie je bent ook doorklinkt in je zingen. Ik draag dingen aan om mensen daarbij te helpen. Een stem is als een ruwe steen. Die moet je eerst verkennen voor je ‘m gaat polijsten. Welk beeld zit er in de steen verborgen? Door stembevrijdingsoefeningen kunnen klanken naar buiten komen die nog niet eerder hebben geklonken. Iemand zingt bijvoorbeeld een toon terwijl ik zijn of haar lichaam beklop. Mensen worden zich dan bewust van de klankkast die het lichaam is. Ze schrikken soms zelf van de kracht, de klacht of de zachtheid van het geluid. Houdingen en gebaren in combinatie met klank, bijvoorbeeld uitroepen als ‘Hé’ en ‘Ha’ waarbij je op de grond stampt of grote armgebaren maakt, werken ook bevrijdend. Ik gebruik ook theater-oefeningen, spelvormen en werk met woord- en klankimprovisaties. Mensen laten daarbij los dat hun stem goed of mooi moet klinken. Het zijn oefeningen die onder meer horen bij de werkwijze van het Roy Hart Theatre.’

Psychosynthese
‘Ík werk met mensen individueel of in kleine groepjes. De meesten komen zo’n drie jaar of soms langer bij me. We kunnen ook een korte periode aan iets werken. Er kan veel gebeuren met iemand die met zijn of haar stem werkt. Ik deed veel op mijn intuïtie maar kreeg toch behoefte aan een theo-retische onderbouwing. Daarom heb ik de vijfjarige opleiding tot psycho-synthese counselor/gids gedaan. Psychosynthese komt voort uit de huma-nistische stroming binnen de psychologie. Roberto Assagioli, de grond-legger, was een tijdgenoot van Jung. Psychosynthese werkt niet alleen aan iemands problemen, maar ook aan de ontwikkeling van kwaliteiten. In ons-zelf zijn krachten werkzaam die zich in de wisselwerking tussen onszelf en de wereld om ons heen, ontwikkelen tot bepaalde reactiepatronen. In de manier waarop we onszelf manifesteren in het dagelijks leven, ‘spelen’ we verschillende, soms contrasterende rollen. Die ‘rollen’ worden in de psycho-synthese subpersonen genoemd. Als je nare dingen hebt meegemaakt kun je bijvoorbeeld een angstig kind ontwikkelen, of juist een flinkerd die niet laat merken dat hij bang is. Vanuit een rustpunt in jezelf leer je te zien welke krachten, kleuren je in je hebt. Gaandeweg leer je hoe je ze kunt sturen. In het zingen kun je bij die subpersonen liederen zoeken en zo stem geven aan die verschillende kleuren. Binnen het eigen toonbereik heeft iedere stem zo verschillende klankkleuren. De uitdaging is om de dirigent in je wakker te maken die leiding geeft aan al die verschillende klankkleuren, die ze laat klinken in harmonie met elkaar.’

Trilling
‘Een lied is een prachtige vorm. Het is een veilige structuur met een begin en een einde. Stel, eenzaamheid is voor iemand een thema. Ik kies dan een lied waarin dat uitgezongen mag worden. Al zingend breng je jezelf in trilling. Als je verbinding maakt met de melodie en de woorden komen jouw erva-ringen en beelden van eenzaamheid vaak als vanzelf naar boven. Het ver-driet, dat vaak opgesloten zit, kan dan stromen. Zo zingen is helend. Het lied geeft je de mogelijkheid diepere gevoelens uit te zingen. Dat geeft letterlijk lucht en draagt bij aan de verwerking van wat je hebt meegemaakt. Ik gaf een vrouw eens het lied [Ik heb dat tedere gevoel] van Herman van Veen. Daar komen de regels in voor: Ik heb dat tedere gevoel/voor elke zot, voor elke dwaas/die buiten ronddaast zonder doel/die niemands knecht is, nie-mands baas. Dat kon ze eerst niet zingen, ze had een zoon die zwierf, maar met dit lied kwam ze een laag dieper in het accepteren van dat ver-driet.’

Kleurenpalet
‘Ik streef ernaar dat mensen een repertoire van liederen hebben waarmee ze een kleur van gevoelens uit kunnen zingen. Dat kunnen allerlei liederen zijn: klassiek, jazz, gospel, joods, smartlap, pop, musical. [Du bist wie eine Blume] van Schumann kan ik bijvoorbeeld aan iemand geven die zelf-
vertrouwen nodig heeft, met de opdracht ‘zing dat nu eens naar dat deel van jezelf dat aandacht nodig heeft’. Stel dat je als kind onderdrukt bent. Dan kan het lied [Just you wait] van Mary Hopkin je een kanaal bieden om je boosheid daarover uit te zingen. Al zingend maak je de stem in je wakker die protes-teert en niet aardig is, die van zich afbijt. Voor een perfectionist kan ik een eenvoudig lied kiezen, bijvoorbeeld [Summertime] of een gospel. Om de spanning eraf te halen dat het goed moet zijn, en het plezier in zingen voor-rang te geven. Een Brechtlied kan ik gebruiken voor mensen die moeite heb-ben om in hun kracht te komen of boos te worden. Stap voor stap bouwen mensen zo een repertoire van liederen op, een kleurenpalet van klanken en gevoelens.’

Jiddisch
‘Ik zelf zing zelf graag volksmuziek, die is toegankelijk en zo goed invoel-baar. Ik heb met de pianist Jacques Verheijen Jiddische liederen uitgevoerd. Je kunt daar alle kleuren van je menszijn in uitzingen. Tijdens het instuderen en werken aan de liederen kwam ik regelmatig bij mijn eigen verdriet uit. Ik voer een lied pas uit als zo’n proces klaar is. Als zangeres voel ik de ver-antwoordelijkheid om de juiste trilling bij mensen op te roepen. Je kunt wel-lust of onrust, oproepen, maar ook ontroering, vrede, harmonie. Door de opbouw van je programma kun je dat wat je wakker hebt gemaakt ook weer enigszins rustig maken. Ik maak het wel mee dat een zangeres tijdens een concert technisch mooi zingt maar dat het me niet raakt. Techniek is heel belangrijk, maar uiteindelijk gaat het erom dat de mensen in het publiek in hun hart geraakt worden.’

Bron: Martje Lamme, ZingMagazine

Artikelen Zoeken

Wat is stemtherapie?

Stemtherapie is een veelgebruikte, en daardoor verwarrende term. Met stemtherapie worden soms techni-sche oefeningen als logopedie of stemvorming bedoeld. Maar stem-oefeningen kunnen ook onderdeel of zelfs het belangrijkste hulpmiddel zijn in een therapie om persoonlijke groei te bevorderen. Tussen die twee uitersten zit een scala aan therapieën waarbij de samenhang tussen stem en persoonlijkheid een grotere of minder grote rol speelt. Stemthera-peut is geen beschermd beroep, er is ook geen beroepsvereniging. Wie iets met stemtherapie wil, kan het beste zelf op internet zoeken naar een therapie die aanspreekt. Zoektermen: stemtherapie, stemcoaching, stembevrijding.

Mariejan van Oort

Mariejan van Oort (1955) raakte op de SPO Middeloo geboeid door de kracht van creativiteit in het proces van persoonlijke ontwikkeling. Ze begon op haar negenentwintigste met zingen en werkte met o.m. Anneg Konings-Brokstra, Eugenie Ditewig, Dien Latour en Els Schrama aan stembevrijding, expressie en stemvorming. Sinds 1993 heeft ze een praktijk als stemdocente, de laatste vier jaar in combinatie met psychosynthese. Ze is aangesloten bij de beroepsvereniging NVPA (www.nvpa.org). Ze geeft indivi-duele sessies, eendaagse work-shops en cursussen. Kijk voor meer informatie op www.demuzen.com. Als zangeres maakte Mariejan samen met de pianist/componist Jacques Verheijen drie concertprogramma’s rond het Jiddische lied, die ook op cd zijn verschenen: Brikele, Benkshaft en ‘Mayn fayfele’. Meer info over de cd’s op www.demaatschap.net.

Artikelen Aanmelden

 
Heeft u zelf interessante artikelen geschreven over zingen of kent u artikelen over zingen die u voor deze rubriek wilt aanmelden, laat het ons dan hier weten!