VOCAL PLAZA! - LEESTAFEL

 
Daar sta je dan. In je eentje, drie paar ogen op je gericht. Nu komt het er op aan te laten horen wat je kunt. Alle goede voornemens ten spijt - rustig blijven, géén paniek! - zit je adem ongeveer tussen je oren.

Zingen zonder zenuwen: Hoe overleef je een auditie?

blootje. We houden daarom de sfeer tijdens een auditie zo ontspannen mo-gelijk. Toch krijg je de spanning bij een zanger nooit helemaal weg. Dat hoeft ook niet, ik kan gemakkelijk door de zenuwen heen horen welke mogelijkhe-den een stem heeft. Ik denk dat dat voor de meeste dirigenten wel geldt. Ge-spannenheid is dus in het echt niet zo’n probleem, al blijft het wel vervelend voor degene die auditeert.’ ‘De drive om het beste van jezelf te laten zien is nu eenmaal heel sterk’, vult zangpedadoge Wilma Franchimon aan. Zij is re-gelmatig bij de stemtesten van Toonkunstkoor Gouda betrokken.

Riedeltjes
De stemtest voor Toonkunstkoor Gouda heeft een vaste opbouw: riedeltjes nazingen om de eerste spanning kwijt te raken, een stukje bekend repertoire zingen, van blad lezen en aan het eind wat solfège-opdrachten, bijvoor-beeld de middelste toon van een drieklank reproduceren. Voor wie de moed meteen in de schoenen zinkt; het gaat er niet om dat een zanger alles vlek-keloos uitvoert. Wilma Franchimon: ‘Dat je zelf doorhebt wanneer je de mist in gaat, is minstens zo belangrijk. We letten bij de loopjes vooral op timbre, stemtype en basistechnieken als legato zingen. Bij het repertoiredeel gaat het meer om intonatie, zuiverheid en of de stem stroomt. We zitten heus niet te wachten op de kans om iemand te betrappen op een fout. En iemand die helemaal van de kaart is, kun je altijd nog een tweede keer uitnodigen.’

Hoge adem
Deze relativeringen zijn al geruststellend, maar hebben beide deskundigen ook tips om auditiestress te verminderen of - liever nog - te voorkomen? Jazeker. De sleutelwoorden zijn: ademen, staan en focussen. Alles begint met goed staan en een goede ademsteun. Die basistechniek moet je je als zanger eigen maken. Maar ook dan kan het bij een auditie nog wel mis gaan; berucht is de hoge adem. Hoge adem kun je omlaag krijgen door het midden-rif te activeren. Spreek de gezongen tekst uit en ga daarbij op de medeklin-kers zitten. Beide voeten vast in de grond planten - ‘bij wijze van spreken tot in Nieuw-Zeeland’ - is ook altijd goed. Leo Rijkaart: ‘Je moet vooral bij jezelf blijven en de focus niet bij de luisteraars leggen.’ Wilma Franchimon: ‘Ik laat mensen soms toezingen naar een stip op een spiegel. Dan zie je jezelf, maar je wordt ook gedwongen om je te richten op één punt. Dat geeft rich-ting aan de concentratie. En als iemand vast zit, ga ik wel eens aan hem of haar sjorren. Daarbij laat ik ze voluit zingen en dat haalt de focus op de buitenstaanders weg.’ Het is voornamelijk de angst voor afwijzing die aan auditiestress ten grondslag ligt. Leo Rijkaart: ‘Het is hoe dan ook goed om jezelf steeds voor te houden dat je bij een stemtest niet op je persoon wordt afgewezen. Ook al voelt dat vaak wel zo.’

‘Het was een ramp’
Een koorzanger: ‘Ik moest bij een auditie een stukje van blad zingen. Ik ben een goede ‘van-blad-lezer’, maar ik maakte achtsten van kwarten en kon een logische tertssprong niet eens meer vinden. En toen ik een toonladder moest zingen, zat er niks meer op m’n stem en kon ik alleen maar piepen. Het was niet gewoon een slechte auditie, het was een ramp. Op het moment dat ik moet bewijzen wat ik kan, klap ik dicht. Alleen zingen is al erg, maar voor een commissie is het helemaal vreselijk. Ik heb nooit zangles gehad, dus ik ben altijd bang dat mijn techniek niet goed genoeg is. Op dit moment heb ik geen vast koor. Voor de koren waar ik bij zou willen, moet je auditie doen en koren waar dat niet hoeft, vind ik weer niet interessant. Ik zing wel al jaren in een projectkoor, maar dat is bij de gratie dat daar vroeger geen audities waren.’

‘Mijn oren laten me in de steek’
Een koorzanger: ‘Auditeren is heel frustrerend. Ik kan nooit laten horen wat ik werkelijk kan. Mijn oren laten me domweg in de steek, vooral bij het nazin-gen van een loopje of als ik een ritme moet natikken. Technisch gezien niet moeilijk, maar ik hoor vaak de opdracht niet eens, zo ingespannen ben ik bezig om die te onthouden. Die spanning slaat direct op mijn stem en mijn techniek is ook meteen weg. Zingen gaat me beter af, want dan gaat het om een stuk dat ik heb voorbereid. Ik heb nu zangles. Door de lessen sta ik be-ter en weet ik hoe ik de ergste paniek de baas kan blijven. Ik doe ook mee aan leerlingpresentaties. Het heeft dus niet te maken met podiumangst. Op-treden is heerlijk, dat was voor mij een van de redenen om bij een koor te gaan. Het probleem bij een auditie is dat ik er in mijn eentje sta.’

‘Ik moet het allemaal loslaten’
Een koorzanger: ‘Ik heb laatst auditie gedaan voor een projectkoor. De dirigent had van tevoren gezegd dat ik me vooral niet te druk moest maken, het ging hem vooral om mijn stemsoort en klank. Maar omdat ik zo graag bij dat ensemble wilde, vond ik het toch erg spannend. Ik moest twee stukken voorbereiden. Eerst kon ik niet kiezen. Net of je in een kookboek een heerlijk recept zoekt. De verleiding is groot een ingewikkeld recept te nemen. Uitein-delijk koos ik voor iets eenvoudigs: de altpartij van Die Nachtigall van Felix Mendelssohn. Mijn tweede keus was een Napolitaans lied van Francesco Tosti: Vorrei. Bij het inzingen thuis zong ik me helemaal vast. Ik dacht nog: ik denk nu wel dat ik goed kan zingen, maar dat is gewoon mijn ego. Ik ben toen op de fiets gestapt met een houding van ‘val ik door de mand, dan val ik maar door de mand. Ik moet het allemaal loslaten. 'Zo heb ik die innerlijke discussie kunnen stoppen. De auditie ging als een trein. Het klonk precies zoals ik wilde en ik ben ook aangenomen.’

Meer lezen
Podiumangst - Pim Wippoo en Liesbeth Citroen, Uitgeverij Boom, 1998
Omschrijving van het fenomeen en tips voor oplossingen.

Bron: Zing Magazine

Tips van Leo Rijkaart en Wilma Franchimon

Hoofd leegmaken
Meditatie, waarbij je je op de adem concentreert, helpt om drukte en negatieve gedachten te verdrijven. Een techniek die je niet van de ene op de andere dag onder de knie hebt, maar die wel effect heeft.

Ontspannen
Ja, maar ontspan ook weer niet te veel. Je moet een zekere basisspanning hebben, waarbij je lichaam wakker en alert blijft reageren. Yoga kan wel eens te ontspannend werken. Bij hoge uitzondering zou je gebruik kunnen maken van bètablokkers, maar over de effecten verschillen de wetenschappelijke meningen nogal.

Visualiseren/ Relativeren
Stel je voor wat het ergste is dat je bij een auditie kan overkomen: een afwijzing. Hoe erg is dat eigenlijk? Probeer het als een kans te zien om te leren waaraan je als zanger kunt werken, niet als een afwijzing van jouw persoon.

Oefenen voor anderen
Zing af en toe tussen de schuifdeuren voor vrienden en bekenden. Of neem een aantal zanglessen. Wen aan publiek en ken er niet teveel macht aan toe.

Inzingen
Overdrijf het inzingen niet, wil je ’s avonds nog een stem over hebben. Neuriën is goed, of zingen op de klank ‘wang’. De ng-klank lekker laten doorklinken, dan forceer je je stem nooit. ‘Het gaat bij inzingen niet om de hoogte of laagte, wij horen wel aan een stem of een bepaalde noot er nog op zit.’

Middenrif activeren
De gezongen tekst uitspreken en daarbij de nadruk op de medeklinkers leggen. Hierdoor komt de adem laag te zitten.

Houd de moed erin
Eis van jezelf geen vlekkeloze prestatie; ook bij een door zenuwen minder geslaagde auditie kan een dirigent horen of je een geschikte kandidaat bent. Zing jezelf dus niet verder de put in.

Tip voor afnemers van een auditie
Zorg voor een goede sfeer rond de auditie. Vertel wat je ongeveer gaat vragen. Maak er voor de zanger geen prestigeslag van. Aan de andere kant: eerlijkheid gaat boven alles en aan zachte heelmeesters heeft niemand iets. Bij twijfel is er altijd de mogelijkheid van een proeftijd.

Artikelen Zoeken

Artikelen Aanmelden

 
Heeft u zelf interessante artikelen geschreven over zingen of kent u artikelen over zingen die u voor deze rubriek wilt aanmelden, laat het ons dan hier weten!