HOME  |  WEGWIJZER   |   CONTACT   |   MIJN GEGEVENS   |   ZOEKEN

INLOGGEN   |   WORD GRATIS LID!

  • SuperVoices 2017
  • VoicEmail
 
 
   
       
 

   HOTLINKS

VOCAL PLAZA! - LEESTAFEL

 
Onlangs startte de Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie de campagne Ken je Stem. Doel is het geven van voorlichting over de werking van de stem om klachten te voorkomen. Nuttige informatie voor zangers!

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Zing mee met SuperVoices
ZinGdex
Zing.nl LedenService
Vocale abonnementen
Koorarrangementen
   

Logopedie kan Zangers helpen

 
       
  Stemproblemen komen veelvuldig voor bij beroepsprekers als docenten of medewerkers van callcenters, maar ook bij amateurzangers, stelt de NVLF, de beroepsvereniging van logopedisten. Zangers lopen vaak te lang door met langdurige heesheid of een schorre keel, terwijl dat symptomen kunnen zijn van een serieus probleem met de  stembanden. Logopedie kan zangers helpen. 

Registerovergang
Liesbeth ten Cate heeft een logopediepraktijk in het centrum van Utrecht, waar veel zangers met stemproblemen komen. ‘Utrecht is een echte zangstad, er wordt verschrikkelijk veel aan koorzang gedaan. Omdat ik een muzikale achtergrond heb, blokfluit en koorzang, krijg ik ook van collega’s zangers met problemen doorgestuurd.’ Welke problemen komt Liesbeth tegen? ‘Ik zie de laatste tijd veel vrouwen van een jaar of vijftig, zestig die moeite hebben met hun registerovergang (overgaan van je borststem naar je kop- of falsetstem, ook wel stembreuk genoemd, red.). Zo’n overgang is normaal voor elke stem en zit altijd in het eerste octaaf, meestal rond de f'.

    Voor vrouwen is dit precies het gebied waar veel gezongen wordt, vooral door de alten. Soms krijgen zangers daar ineens een vreselijke kraak of ze kunnen die tonen helemaal niet meer zingen. Het slijmvlies van de stembanden wordt altijd wat minder soepel als je ouder wordt. Sommige mensen hebben daar meer last van dan anderen. Als ze daarbij ook te weinig letten op stemhygiëne (zie hierna), kan er echt een 'gat', een onbruikbaar
  gebied in het stembereik ontstaan. Als mensen vroeg met zo’n klacht komen, valt er met een goede techniek nog een heleboel te redden. Met goede articulatie en ademsteun kun je de stem door dat lastige gebied heen loodsen. Maar als de omstandigheden ongunstig zijn - er was al niet veel techniek of de conditie van het slijmvlies is te slecht - moet ik soms advi-seren om maar te stoppen met zingen.’

Vocalen
Een ander probleem dat Liesbeth ten Cate vaak ziet is dat zangers hees zijn en hoge tonen niet meer kunnen halen. ‘Dat ontstaat vaak als mensen hun stem geforceerd hebben. Ik zie veel studenten of mensen met een spreek-beroep met een overbelaste stem.’ Studenten? ‘Ja, die drinken erg veel en gaan laat uit in rokerige ruimtes met harde muziek. En dan urenlang schreeuwend praten. Dan belast je zo verschrikkelijk je stem. Maar een probleem kan ook puur door de zangtechniek komen. Ik vind dat zangers vaak te weinig articuleren op de klinkers. Ze gebruiken dan het spraak-kanaal, de ruimte vanaf de stembanden tot de lippen, niet optimaal. De AAA van laat bijvoorbeeld krijg je door een lage tong en dus ook een lage kaak. Als je een AAA wilt zingen en je laat daarbij je kaak niet loshangen, kan je tong niet echt laag komen en heb je de neiging extra druk op je stembanden te zetten om toch die AAA-klank te krijgen. Ik werk de eerste weken van een therapie bijna altijd aan klinkerarticulatie. Ik hoor vaak van zangers dat ze er echt iets aan hebben om te weten hoe de vocalen worden geproduceerd.’

Zoutzakken
Dat klinkt een beetje als zangles. Wanneer moet je naar een logopedist en wanneer naar een zangdocent? Liesbeth ten Cate: ‘Met klachten over de stem zou ik eerder naar een logopedist gaan. Bij ingewikkelde stemproble-men kun je naar de foniater, dat is een KNO-arts die zich in de stem heeft gespecialiseerd. Een zangdocent is een goede keuze als je wilt werken aan een mooiere klank of aan een goede zangtechniek zonder echt klachten te hebben. Maar er is een overgangsgebied tussen het werk van een logo-pedist en dat van een zangdocent. Ik geef ook adviezen over houding. Bij amateurkoren zie ik vaak zangers staan als ‘zoutzakken’, mannen nog meer dan vrouwen: een beetje door hun heupen gezakt met hun buik naar voren. In die houding komt er een knik in je nek en zet je zowel je middenrif als je strottenhoofd klem. En dan ga je veel eerder je stem belasten.’

Popzangers
Liesbeth ten Cate: ‘Een andere klacht die ik vaak hoor is “ik word moe van het zingen”. Als er geen organische oorzaken zijn - de stembanden zijn gaaf - doe je echt iets verkeerd in de techniek. Je probeert bijvoorbeeld een toon of klank te maken met teveel druk tegen de stembanden. Die komen vervolgens niet gemakkelijk in een goede trilling. Om dat toch goed te krijgen gebruik je spierkracht waar het niet hoort en ontwikkel je een slechte techniek. Dat leidt tot dat vermoeide gevoel. Ik heb ook veel popzangers in mijn praktijk. Die letten vaak heel slecht op hun stemhygiëne. Ze moeten ook onder veel ongunstiger omstandigheden zingen dan klassieke zangers: laat op de avond, met lawaai en rook. Daarbij imiteren ze vaak een bepaald idool. Ze zingen op de toonhoogte van dat idool en bootsen alle stembuigingen en expressieve middelen na zoals trillertjes en zelfs het vibrato. Daarmee doen ze hun eigen stem geen recht. Bij mij moeten popzangers hun stem helemaal ‘afpellen’ tot hun eigen kale geluid en dat weer gaan uitwerken. Ik benadruk ook dat ze zichzelf goed moeten kunnen terughoren tijdens een optreden. Je forceert per definitie je stem als je jezelf niet hoort. Iedere stem is uniek. Je moet als zanger je mogelijkheden leren kennen en gebruiken. Met logopedie help ik mensen hun eigen stem te vinden.’

De stem
De stembanden, of beter gezegd stemplooien, zijn twee symmetrische lip-vormige witte plooien, samengesteld uit spier- en bindweefsel, bekleed met slijmvlies. Ze bevinden zich in het strottenhoofd (larynx). Tijdens het

ademen staan de stemplooien van elkaar. Bij het stemgeven staan de stemplooien in de fonatiestand: vlak bij elkaar met een smalle spleet. De lucht komt vanuit de longen met kracht door de stemspleet waardoor het slijmvlies van de stemplooien gaat trillen en dus ook de lucht in trilling wordt gebracht. Daardoor ontstaat geluid: de stem. Door met minder of meer kracht uit te ademen en door de spieren van de stem-plooien losser of strakker te span-nen, worden de luidheid (intensiteit) en de toonhoogte (het aantal stem-plooitrillingen per seconde) be-  
    invloed. Bij het zingen gebeurt dit heel nauwkeurig en gecoördineerd. De mond-, neus- en keelholte (het aanzetstuk) zorgen voor resonantie en klankvorming.

Stemhygiëne
Slecht voor de stem: vaak en luid roepen, krijsen en gillen, tabaksrook en veel kuchen of keelschrapen. Bij drang tot schrapen kun je beter een slikbeweging maken, en ijswater of kamillethee te drinken. Vermijd langdurig spreken in een ruimte met een slechte akoestiek of omgevingslawaai. Je hebt de neiging om daar te hard te praten. Vermijd ook rokerige of stoffige ruimten. De slijmvliezen kunnen geïrriteerd raken en herhaaldelijk optre-dende keel- en neusinfecties maken de stem extra kwetsbaar. Adem in rust (als je langer achtereen zwijgt) bij voorkeur door de neus, want koude, droge en vuile lucht wordt door het neusslijmvlies verwarmd, bevochtigd en gereinigd.

Inzingtip
Liesbeth ten Cate: ‘Bij een koorrepetitie is een warming up van de stem heel belangrijk. Vaak gaat het er meteen fors aan toe met bewegingen over een octaaf en luid zingen. Je kunt beter met kleinere intervallen beginnen, heel goed naar je eigen stemklank luisteren en zorgen dat je niet meteen teveel druk zet. Vooraf aan melodische intervallen is liptrillen een goede oefening: BrBrBrBrBr (zoals het aanhouden van een tongpunt-r maar dan met je lippen) en dan met een glijtoon omhoog en weer omlaag gaan. Je warmt je stembanden op zonder ze te forceren, je zet je ademhalingsspieren flink in werking en je ontspant je gezicht.’

Door Martje Lamme
Bron: Zing Magazine

 

 
     
 

ZINGmagazine

 
     
   
     
 
Veel van de artikelen die je hier leest komen uit ZINGmagazine, een tijdschrift voor iedereen die van zingen houdt. Van koorzangers en -zangeressen, tot duo en grootkoor, van smartlap tot oratorium; voor solisten op het podium en in de badkamer, maar ook voor dirigenten, zangdocenten.
Meer ...
 
    
 
 
 

Artikelen Zoeken

 
 
De artikelen zijn gerangschikt onder een aantal rubrieken. Die rubrieken vindt u in het menu en op de index-pagina.
 
U kunt  ook op trefwoord zoeken. Hieronder kunt u de artikelen doorzoeken op één of meerdere trefwoorden. Scheid trefwoorden met een spatie!
 
 

 

 

 
 

Artikelen Aanmelden

 
 
  
Wij zijn altijd op zoek naar nieuwe artikelen. Heeft u zelf interessante leuke en/of verrassende artikelen over zingen - of heeft u daarvoor suggesties - en wilt u die delen met uw mede zing.nl'ers, laat het ons dan hier weten. Alvast bedankt!

 
 
 

VoicEmail

 
 
 
Op de hoogte blijven van het laatste vocale nieuws? Neem hier geheel vrijblijvend een gratis abonnement op VoicEmail, de e-mail nieuwsbrief voor Zingend Nederland.
 
 
     
 

Repertoire en Meer ...

 
      
 
 
Multi Mix Music biedt u een zeer uitgebreide collectie aan eigentijds en klassiek repertoire. Maar u kunt ook bij ons terecht voor Tipboeken, CD-consultancy en nog veel meer ...
  
  ©  Niets uit deze site mag zonder toestemming worden gekopieerd
© ZING.NL -

TERUG NAAR PAGINA-TOP   |   PRINT PAGINA

Design: IMAE INFORMATIE INNOVATIE