HOME  |  WEGWIJZER   |   CONTACT   |   MIJN GEGEVENS   |   ZOEKEN

INLOGGEN   |   WORD GRATIS LID!

  • SuperVoices 2017
  • VoicEmail
 
 
   
       
 

   HOTLINKS

VOCAL PLAZA! - LEESTAFEL

 
Een koor met zeven sopranen, zeven alten, vier bassen en twee tenoren, zoiets komt bij gemengde koren vaak voor. Er zijn nu eenmaal minder zingende mannen dan vrouwen.

 

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Zing mee met SuperVoices
ZinGdex
Zing.nl LedenService
Vocale abonnementen
Koorarrangementen
   

Hoe vang je een Tenor?

 
   

 

 
     

Een koor met zeven sopranen, zeven alten, vier bassen en twee tenoren, zoiets komt bij gemengde koren vaak voor. Er zijn nu eenmaal minder zin-gende mannen dan vrouwen. En mannen zijn eerder bas of bariton dan tenor. Of is er iets anders aan de hand? Een onderzoek naar het hoe en waarom van een weerbarstige praktijk.

Waarom hebben zoveel koren problemen met het werven van tenoren? Zijn tenoren een uitstervende stemsoort omdat Nederlanders steeds langer worden en lange mannen vaker lagere stemmen hebben? Harm Schutte, hoogleraar KNO/Stem- en Spraakgeneeskunde aan de Rijks Universiteit Groningen en hoofd van het Groningen Voice Research Lab, denkt van niet. ‘Een aannemelijke fysiologische verklaring voor het gebrek aan tenoren ben ik nog nooit tegengekomen. Ik vind de link tussen de toename van de gemid-delde lengte en de afname van het aantal tenoren veel te suggestief. Ik denk eerder dat de getraindheid van de stem een rol speelt. Vroeger zongen de mensen vaker, bijvoorbeeld tijdens de kerkdienst. Ze waren gewend zich-zelf te horen zingen en zo nodig de hoogte in te gaan. Met de ontkerkelijking is de stemtraining afgenomen; veel tenoren kunnen niet met falsetstem zingen of durven dat niet.’ Daarbij komt dat de hoge a – die een tenor pro-bleemloos moet kunnen zingen – hoger is dan een jaar of zeventig terug, met dank aan dirigenten als Herbert von Karajan. Was de hoge a in 1936 nog 435 Herz, nu is dat 440 à 445 Herz.

Tenoren genoeg
Exit de fysiologische verklaring; is er dan eerder sprake van een sociaal-cultureel verschijnsel? We leggen het ‘tenorenprobleem’ voor aan Pierre Gerits, muzikaal adviseur van het Koninklijk Nederlands Zangers Verbond (KNZV). Hierbij zijn 260 mannenkoren met in totaal zo’n twaalfduizend leden aangesloten. Gerits reageert op de probleemstelling met een spontaan ‘hoe komt u erbij?’ Als dirigent van verschillende gemengde koren en mannen-koren komt hij het tekort aan tenoren niet of nauwelijks tegen. Al maakt het misschien uit dat hij vooral in de zuidoosthoek van Limburg, een regio met een sterke zangcultuur, werkzaam is. Maar dan nog: tenoren zijn er ge-noeg, al moet je ze wel weten te vinden. ‘Het is vooral een kwestie van stemvorming, daarmee moet op tijd begonnen worden. Als dat niet gebeurt, krijg je niet alleen nauwelijks tenoren, maar ook geen echt diepe bassen.’ Veel dirigenten hebben weinig verstand van de stem en laten de stem-ontwikkeling van hun koorleden links liggen, aldus Gerits. Een gemiste kans, vindt hij. ‘Dirigenten van een harmonie- of fanfarekorps denken wel eens dat ze zo kunnen overstappen op koordirectie, maar dat is echt een ander specialisme. De zangersbonden mogen zich er wat mij betreft sterk voor maken dat er een breed aanbod van scholing voor koordirigenten komt.’

Stemtraining noodzakelijk
Dirigent Boudewijn Jansen - van het Toonkunstkoor Amsterdam en het VU Kamerkoor - besteedt wel veel aandacht aan stemtraining van zijn koorle-den. ‘Er worden namelijk maar weinig puntgave tenoren kant en klaar aan-geleverd. Ook een volkstenor als Willy Alberti is heel zeldzaam. Tenoren moeten bij het zingen harder voor het resultaat werken: zij moeten hun borststem hoger inschakelen en hebben meer te maken met stemover-gangen. Daar is vrij veel techniek voor nodig. Als ik denk dat een bariton-koorlid eigenlijk een tenor is, moedig ik hem op allerlei manieren aan dat stemtype te ontwikkelen. Ik help hem bijvoorbeeld met het vinden van een goede docent. Ook tijdens de repetities doe ik veel aan stemtraining.’ Hij ziet net als Schutte een verband met het wegvallen van de zangcultuur in Nederland. ‘Waar zingen mensen nog? Zelfs de Internationale wordt niet meer gezongen. Het maakt niet uit wat je zingt, dát je zingt doet er toe.’

Mars en Venus
Toch kom je er niet met alleen stemtraining. Als Pierre Gerits zegt dat man-nenkoren geen gebrek aan tenoren hebben, is een verklaring misschien dat mannen liever ‘onder elkaar’ zingen dan in een gemengd koor. Komen te-noren van Mars en sopranen van Venus? Henk de Bruin zingt zowel in een shantykoor met alleen mannen als in een gemengd kerkkoor. ‘Toen het shantykoor werd opgericht, meldden zich meteen zestig mannen aan. Het genre spreekt mannen meer aan, lekker makkelijke liedjes die je zo mee kunt zingen. De meeste mannen in het shantykoor kunnen geen noten lezen en zijn ook niet van plan het te leren. Mijn kerkkoor is veel serieuzer en daar wordt ook hard gewerkt aan kwaliteit. Bij het shantykoor gaat het meer om de gezelligheid en het plezier. Mannen zijn misschien luier dan vrouwen.’

SAM-koren als oplossing?
Dirigent Paul Bocken had een gegeven moment genoeg van ‘de eeuwige zoektocht naar mensen die het uiteindelijk toch niet trekken.’ Twee jaar ge-leden vormde hij een van zijn koren om tot een SAM-koor: sopranen, hoge en lage alten en mannen. De lage alten zingen de tenorpartij. ‘Ik zoek daarbij zorgvuldig naar vrouwen die daar een geschikte stem voor hebben. Het idee is ook niet zo vreemd. Oude muziek werd veel minder geschreven op het timbre van de stem. De stemmen van superius, tenor en contra-alt lagen vrij dicht bijeen en waren goed uitwisselbaar. Pas later werd de tenorpartij expliciet voor de hoge, heldere mannenstem geschreven.’ Hij voert daarom met dit koor – Voorheen De Wereld - vooral oude muziek of eigen arrange-menten uit. ‘Het geeft wel een andere koorklank: wat je verliest aan helder-heid win je aan warmte. En niet elk koor leent zich er voor.’ Hij ziet het SAM-koor dan ook niet als dé oplossing, maar het kan in bepaalde gevallen wel een optie zijn.

Tenoren onder druk
Een min of meer geschoolde tenor kan al met al in zijn handjes knijpen. Hij heeft de koren voor het uitzoeken en hoeft vaak niet eens auditie te doen voor een plaats in een felbegeerd koor of koorproject. Integendeel: iemand als Ton Bakker - vaste tenor van Kamerkoor Musica Amsterdam - is als er-varen tenor zelf felbegeerd. Hij zingt veel in los verband, zoals bij het Pro-jectkoor Utrecht, het Dudok Ensemble en het koor Antoine Oomen. ‘Het is een tamelijk kleine wereld, als je een paar maal aan een project hebt deel-genomen, kennen ze je. Dat is een voordeel, maar er zit ook een nadeel aan vast: er wordt sterk op gerekend dat je meedoet. Je weet dat een project op de tocht kan komen te staan als er niet genoeg tenoren zijn, dat geeft soms wel een druk. En dat koesteren van tenoren, daar word ik wel eens moe van.’

Koorscholing
Het Utrechts Vocaal Ensemble heeft een oplossing bedacht: koorscholing voor mannen. In het halve uur voor de repetitie begint, geeft dirigent Laura Tammeling solfègelessen aan mannen die graag in een kamerkoor willen zingen, maar nog weinig ervaring hebben met het wat moeilijker repertoire. Laura: ‘Koorscholing biedt mensen een steuntje in de rug en helpt bij het ontwikkelen van basistechnieken. Het is geen zangles, Zangkwaliteit hoor ik bij de auditie en naar aanleiding daarvan kan ik adviseren of iemand zelf zangles mot nemen. Maar theoretische scholing stelt mensen op hun gemak; en het is prettig als ze intervallen kunnen intoneren.’ Het Utrechtse kamerkoor Sforzato verzon ook een leuke wervingsactie. Aan het eind van een concert werden alle mannen uit het publiek uitgenodigd om een eenvoudig, driestemmig stukje van Mozart mee te komen zingen. Dirigent Vincent Doek: ‘Leuk, hè, om op een podium te staan. Je hebt nu twee mogelijkheden; lid worden of donateur!’

Artikel door: Diet Scholten
Uit: ZINGmagazine

 

 
     
 

ZINGmagazine

 
       
 
     
 
Dit is een artikel uit een eerdere editie van het geheel vernieuwde ZINGma- gazine. U kunt zich hier direct abon-neren op hét blad voor Zingend Ne-derland via de speciale
 
 
     
 
 
 

Artikelen Zoeken

 
 
De artikelen zijn gerangschikt onder een aantal rubrieken. Die rubrieken vindt u in het menu en op de index-pagina.
 
U kunt  ook op trefwoord zoeken. Hieronder kunt u de artikelen doorzoeken op één of meerdere trefwoorden. Scheid trefwoorden met een spatie!
 
 

 

 
 
 
 
   
 

Foto: Ardito

Veel gemengde koren hebben een ernstig tekort aan tenoren.

 

 
 

Artikelen Aanmelden

 
 
 
Heeft u zelf interessante artikelen geschreven over zingen of kent u artikelen over zingen die u voor deze rubriek wilt aanmelden, laat het ons dan hier weten!
 
 
     
 
 
 
Foto: Ardito

Vinden mannen het leuker om ‘onder elkaar’ te zingen?

 
 
 
 
 

Hoe vang je een tenor?

 
     
 
  • Begin bij het opzetten van een koor of project zo vroeg mogelijk met het benaderen van potentiële tenoren
  • Deel wervende flyers uit bij concerten, koorfestivals en andere plekken waar zangliefhebbers komen
  • Plaats oproepen op websites, bijv. in de rubriek Vraag en Aanbod van www.zing.nl
  • Investeer in de stemontwikkeling van de koorleden en let daarbij specifiek op de baritons
 
     
     
   
     
 
 Of is de afwasmachine de schuld van het verdwijnen van de zang-cultuur?
 
 
 
 
 
 

VoicEmail

 
     
  Op de hoogte blijven van het laatste vocale nieuws? Neem hier geheel vrijblijvend een gratis abonnement op VoicEmail, de e-mail nieuwsbrief voor Zingend Nederland.  
     

 
  ©  Niets uit deze site mag zonder toestemming worden gekopieerd
© ZING.NL -

TERUG NAAR PAGINA-TOP   |   PRINT PAGINA

Design: IMAE INFORMATIE INNOVATIE